Historia polskiego kabaretu

Początki polskiego kabaretu – pierwsze lata XX wieku i dwudziestolecie międzywojenne

Polskie kabarety bawią od ponad 100 lat. Historia tej formy rozrywki w naszym kraju sięga bowiem pierwszych lat XX wieku. W 1905 roku w Krakowie z inicjatywy pisarza Jana Augusta Kisielewskiego powstał pierwszy polski kabaret Zielony Balonik. Stworzyła go grupa artystów – głównie malarzy, ale też dziennikarzy, poetów i pisarzy. Wypełnione parodiami, piosenkami, skeczami i wierszami przedstawienia odbywały się w cukierni Jama Michalika. Nazwa grupy wzięła od widoku, jaki zastali członkowie grupy opuszczający nad ranem lokal po jednej z suto zakrapianych narad artystycznych – chłopca niosącego pęk zielonych balonów.

Twórcami tekstów dla Zielonego Balonika były takie wybitne osobistości jak Tadeusz Boy-Żeleński, Juliusz Osterwa, Leon Schiller czy Adolf Nowaczyński. Dzięki zabawnym i ciekawym programom i szopkom satyrycznym z udziałem znanych przedstawicieli sfery kulturalnej i politycznej kabaret zyskiwał coraz większą popularność.

W tym czasie zaczęły powstawać też inne polskie grupy kabaretowe: najpierw w Krakowie, a następnie w Warszawie. Kabarety w Polsce, takie jak Figliki, Momus, Sfinks, Czarny Kot, Argus, Miraż czy Teatr Udziałowy równie szybko zniknęły, co się pojawiły. Niektóre, takie jak kabaret literacki Pod Pikadorem czy Cyrulik Warszawski, miały więcej szczęścia i na długo zapisały się w pamięci Polaków, głównie ze względu na znakomite osobistości, które założyły te polskie grupy kabaretowe.

W 1919 roku w warszawskiej Galerii Luxenburga odbyła się premiera pierwszego programu kabaretu Qui Pro Quo. Teksty dla grupy pisali Julian Tuwim i Marian Hemar, a na scenie można było zobaczyć popularnych piosenkarzy i aktorów: Adolfa Dymszę, Hankę Ordonównę czy Mirę Zimińską. Znakomita jakość tekstów i wykonania sprawiły, że kabaret QPQ szybko przerodził się w teatrzyk artystyczny. Kilka lat później, w wyniku nieporozumień finansowych, z kabaretu odeszła grupa artystów pod wodzą Konrada Toma. Założyli oni kabaret Perskie Oko. Głównym autorem tekstów grupy stał się Andrzej Włast, wielbiciel kabaretu robionego z przepychem, rozmachem i bogatą scenografią. Znane polskie kabarety radziły sobie doskonale przez wiele lat. Niestety, wielki kryzys finansowy z lat trzydziestych sprawił, że większość z nich zakończyła w tym czasie swą działalność.

Polskie kabarety powojenne i z lat PRL-u

Odrodzenie kabaretu nastąpiło dwie dekady później. W 1953 roku powstał Studencki Zespół Satyryków, znany szerszej publiczności jako kabaret STS. W tym samym czasie powstały też znane polskie kabarety Szpak i Stańczyk, a niedługo później swą premierę miało słuchowisko radiowo-estradowo Podwieczorek przy mikrofonie. Niezwykle ciepło przyjęto też widowisko kabaretowe „Wieczór” Kabaretu Starszych Panów.

Lata sześćdziesiąte to czas narodzin słynnych kabaretów Pod Egidą z Janem Pietrzakiem oraz Dudek Edwarda Dziewońskiego, z takimi gwiazdami jak Jan Kobuszewski, Wiesław Gołas czy Irena Kwiatkowska. Dekadę później powstał niezwykle popularny i cieszący się do dziś uznaniem kabaret TEY, a także Elita. W latach osiemdziesiątych powstał niezapomniany Kabaret Potem.

Najpopularniejsze polskie kabarety współczesne

Obecnie kabarety w Polsce wcale nie tracą na popularności. Co więcej, polska scena kabaretowa rozrasta się z roku na rok. Pewne formacje królują i niezmiennie bawią widzów do łez już od wielu lat. Kabaret Hrabi, Kabaret Moralnego Niepokoju, Ani Mru-Mru, Neo-Nówka, Kabaret Młodych Panów, Nowaki, Paranienormalni, Jurki, Formacja Chatelet, Chyba, Czesuaf czy Kabaret KaŁaMasz to najpopularniejsze polskie kabarety, regularnie gromadzące pełne komplety widzów podczas swych występów.